Geschiedenis
De ligging van Cyprus,
op een punt waar oosterse en westerse beschavingen elkaar ontmoetten, was zeer bepalend voor haar historie. Veel heersers
trachtten het strategisch gelegen eiland te veroveren.
Steentijd 8000 - 4000 v.Chr.
Recente archeologische
vondsten wijzen erop dat Cyprus al minstens sinds 8000 v.Chr. wordt bewoond. Permanente nederzettingen verschenen omstreeks
6000 v.Chr.. Men denkt dat deze vroege bewoners uit Klein-Azië kwamen.
Chalcolithicum 4000-2500 v.Chr.
De overgangstijd
tussen steen- en bronstijd heet het chalcolithicum (naar het Grieks voor koper en steen: chalkos en lithos); op kleine schaal
werd koper benut voor gebruisvoorwerpen.
Dankzij de grote
koperlagen in het Troödosgebergte groeide vanaf 3000 v.Chr. de macht van Cyprus.
Het eiland werd de
grootste producent en exporteur van koper in het Middellandse Zee-gebied.
Bronstijd 2500-1050 v.Chr.
De techniek van het
bronssmelten had zich intussen verspreid door het hele mediterrane gebied. Koper, het hoofdingrediënt van brons, werd een
bron van rijkdom voor het eiland.
In de vroege bronstijd
ontwikkelde zich de handel met Egypte en het Midden-Oosten.
De handel met Egypte
en Fenicische kooplui noopte tot de ontwikkeling van het schrift.
In de 12de eeuw v.Chr.
vielen plunderaars, de zogenaamde Zeevolken, Cyprus binnen en verwoestten enkele steden. Door de komst van de Myceners in
de 11de eeuw v.Chr. werd het evenwicht hersteld. De Griekse taal, gewoonten en cultuur werden overgenomen en er ontstond een
bloeiende Ahroditecultus. De tempel van Aphrodite in Palepafos steeg in aanzien en werd snel haar voornaamste heiligdom in
de antieke Griekse wereld.
Omstreeks 1050 v.Chr.
verwoestte een aardbeving Cyprus en kondigde een duistere periode aan voor het eiland.
IJzertijd 1000 - 700 v.Chr.
Rond 1000 v.Chr.
ging het hele mediterrane gebied de ijzertijd in, al nam de vraag naar het koper van Cyprus niet af. In deze tijd was Cyprus
verdeeld in koninkrijken, bestuurd door lokale koningen.
De rijkdom van Cyprus
lokte de Feniciërs aan. De gezamenlijke invloeden van Feniciërs, Myceners en Cyprioten brachten een periode met bijzondere
culturele prestaties, de bouw van nieuwe steden en de ontwikkeling van de metaalbewerking.
Archaïsche tijd 700 - 600 v.Chr.
Rond 700 v.Chr. viel
Cyprus in handen van de Assyrische koningen, die er niet wilden heersen maar alleen tribuut eisten.
Klassieke periode 600 - 333 v.Chr.
In de vroege 6de
eeuw v.Chr. werd Cyprus bestuurd door de Egyptenaren, maar hun invloed op de lokale kunst was gering.
In 545 v.Chr. veroverden
de Perzen Egypte en kregen daarmee Cyprus in hun macht. De kleine koninkrijken moesten de Perzen tribuut betalen en als er
oorlog was schepen leveren.
Al waren de koninkrijken
eerst niet betrokken bij de Perzische Oorlogen (490-480 v. Chr.), toch ontbrandde er een soort burgeroorlog. Enige koninkrijken
kozen de Griekse kant, terwijl andere de Perzen steunden. De Perzen onderdrukten de opstand.
Hoewel de politieke
situatie moeilijk was groeide de invloed van de Griekse cultuur aanmerkelijk.
Hellenistische
tijd 333 - 58 v.Chr.
Toen Alexander de
Grote in 325 v.Chr. het Perzische rijk aanviel, verwelkomden de Cypriotische koninkrijken hem als een bevrijder en leverden
hem een vloot voor zijn succesvolle beleg van Tyrus. De verzwakking van Fenicië leidde tot grotere winsten in de koperhandel
voor Cyprus.
Na de dood van Alexander
de Grote in 323 v.Chr. kwam Cyprus weer bij het Egyptische rijk. Het hellenisme beïnvloedde de cultuur en Egyptische goden
verschenen naast de Cypriotische.
Romeins bewind en Christendom 58 v.Chr. - 395
In 58 v.Chr. werd
Cyprus veroverd door de Romeinse legioenen. Het eiland kreeg de status van provincie, bestuurd door een gouveneur die resideerde
in een prachtig paleis in Pafos. De Romeinse vloermozaïeken in Pafos behoren tot de interessantste van het Midden-Oosten.
Het Christendom kwam
naar Cyrus toen de apostel Paulus in 45 n.Chr. uit Palestina arriveerde.
De nieuwe religie
verspreidde zich langzaam tot keizer Constantijn haar tot officiële godsdienst maakte. Zijn edict van 313 gaf het christendom
gelijke rechten als de andere.
In 332 en 342 verwoestten
twee aardbevingen de meeste Cypriotische steden en sloten zo een tijdperk uit.
Byzantijnse tijd 395 - 1100
Bij de officiële
verdeling van het Romeinse gebied in een oostelijk en westelijk rijk in 395 kwam Cyprus natuurlijk in het oosten terecht,
in de Byzantijnse invloedssfeer.
De 5de en 6de eeuw
waren een bloeitijd.
Na 647 vond een reeks
Arabische rooftochten plaats. De overvallen hielden drie eeuwen aan. In 965bevrijdde de vloot van de Byzantijnse keizer Cyprus
van Arabische piraten en werd het weer veilig.
Vanaf de 11de eeuw
was het hele Midden-Oosten weer een strijdtoneel, waarbij Anatolië, Syrië en het Heilige Land door de Seltsjoekse Turken werden
veroverd.
Kruistochten en Lusignanperiode 1100 - 1489
Om het Heilige Land
te heroveren op de islamieten vond een reeks van kruistochten plaats in de hele 12de en 13de eeuw. Na veel inspanningen slaagde
de eerste kruistocht in de verovering van Jeruzalem (1099). Europese ridders stichtten het koninkrijk Jeruzalem, maar het
was omsingeld door Turkse emiraten en kon niet overleven.
Richard Leeuwenhart,
koning van Engeland, organiseerde in 1190 weer een nieuwe kruistocht. Door een storm dreven zijn schepen af naar Cyprus. Ze werden door de koning van Cyprus geplunderd.
Richard verpletterde echter de artillerie van Cypriotische koning op de Mesaoriavlakte, achtervolgde hem en sloot hem op in
het Kantarakasteel.
Als oorlogsbuit ging
Cyprus van hand tot hand. Richard droeg het over aan de tempeliers en op hun beurt verkochten zij het aan de ridder Guy de
Lusignan, die de Cypriotische Lusignandynastie stichtte en het feodale stelsel invoerde op Cyprus.
De staat werd in
1372 verzwakt door een aanval van de steeds machtiger Genuezen: zij namen Famagusta (Turks-Cyprus) in. Tenslotte stond de
weduwe van Jacob, de laatste Lusignankoning, in 1489 Cyprus af aan de Venetianen.
Venetiaans bewind 1489 - 1570
Het Venetiaanse bewind
hield o Cyrus nog geen eeuw stand. Het eiland was een soort grensfort, dat de Venetiaanse domeinen in de oostelijke Middellandse
Zee tegen het Ottomaanse Rijk moest verdedigen. Veel vestingwerken rond havens en steden stammen uit deze tijd. In 1570 werden
de Venetianen door een overmacht van het Ottomaanse Rijk verslagen.
Ottomaanse tijd 1570 - 1878
De Turkse veroveraars
verwoestten de meeste kerken en kloosters of maakten er moskeeën van. Ze schaften het gehate feodale stelsel af en verdeelden
het land onder de boeren. De orthodoxe geestelijken mochten katholieke kerken en kloosters overnemen.
In het midden van
de 19de eeuw speelde Groot-Brittannië een steeds grotere rol in het Midden- Oosten. In ruil voor militaire steun in de oorlog
met Rusland, drong Turkije in 1878 de bezetting en bestuurlijke rechten op Cyprus voor eeuwig over aan de Britten, al zou
het eiland Turks bezit blijven (!).
Brits bewind 1878 - 1960
Het strategisch gelegen
Cyprus beschermde de zeeroutes naar Indua en hielp de Britse belangen in het Midden-Oosten bewaken. De Britten introduceerden
het Engelse recht, verminderden de misdaad en bouwden wegen en waterwerken.
Toen de Eerste Wereldoorlog
uitbrak en Turkije de kant van Duitsland koos, annexeerde Groot-Brittanië Cyprus. Na de Tweede Wereldoorlog wilden de Grieks-Cyprioten
enosis (aansluiting bij Griekenland), waar de Turkse minderheid fel tegen was.
Groeiende spanning leidde er in 1954 toe dat aartsbisschop Makarios en de Griekse generaal Grivas de EOKA (Nationale Organisatie
van Cypriotische strijders) oprichtten. Zij moest Cyprus bevrijdden van de Britten. De EOKA begon een terreurcampagne, eerst
tegen bezit en later tegen mensen. In 1958 stichtten de Turks-Cyprioten de Turkse Verzetsorganisatie (TNT). De terreur en
de kosten voor de ordehandhaving leidden ertoe dat de Britten Cyprus onafhankelijkheid gaven. Er kwam een grondwet die, onder
meer, enosis en taksim (verdeling van
Cyprus tussen Griekenland en Turkije) uitsloot. Groot-Brittanië, Griekenland en Turkije sloten een verdrag dat hen verplichtte
de onafhankelijkheid van Cyprus te garanderen.
Op 16 augustus 1960
werd Cyprus officieel onafhankelijk.
Onafhankelijk Cyprus 1960 - heden
In december 1963
leidde animositeit tussen de Grieks- en Turks-Cyprioten tot oorlog. Het Griekse leger kwam tussenbeide en de Turkse luchtmacht
bombardeerde de omgeving van Polis. In 1964 kwamen de VN-troepen die binnen drie maanden de vrede zouden herstellen. De missie
mislukte en de troepen zijn er nog steeds.
In 1974 pleegden
rebellen van de Cypriotische Nationale Garde, onder aanmoediging van Athene, een coup. De Turkse regering stuurde troepen
naar Cyprus. Na een korte strijd beheerste het invasieleger het noorden en begon een gedwongen volksverhuizing. De 'Groene
Lijn' scheidt nog steeds het door de Turken bezette noorden van het zuiden en wordt bewaakt door VN-troepen.
In 1983 wordt door
de Turken de Turkse Republiek Noord-Cyprus uitgeroepen, alleen door Turkije erkend.
De grote kans om het eiland te herenigen in 2004
gaf het referendum over de toetreding van Cyprus tot de EU. De Grieks-Cyprioten verwierpen dit voorstel.
